System Wjazdu/Wyjazdu (EES) – nowe narzędzie zarządzania granicami z poszanowaniem ochrony danych osobowych
12 października br. państwa strefy Schengen uruchomiły System Wjazdu/Wyjazdu (Entry/Exit System – EES) – wielkoskalowy system informacyjny, ustanowiony w celu zapobiegania nielegalnej migracji, zwiększenia bezpieczeństwa wewnętrznego oraz usprawnienia zarządzania granicami zewnętrznymi Schengen. Jego uruchomienie stanowi jeden z kluczowych kroków we wdrażaniu nowej generacji systemów informacyjnych w obszarze zarządzania granicami i zapewnienia bezpieczeństwa (tzw. Pakiet dotyczący inteligentnych granic).
System Wjazdu/Wyjazdu zastąpi dotychczasową praktykę stemplowania paszportów przy przekraczaniu granic zewnętrznych strefy Schengen. Dane dotyczące wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich – zarówno podróżujących z wizą krótkoterminową, jak i zwolnionych z obowiązku wizowego – będą rejestrowane elektronicznie. Dzięki temu rozwiązaniu odprawy na granicach mają przebiegać szybciej, a zarządzanie ruchem granicznym ma być bardziej efektywne. Wdrażanie systemu będzie się odbywać stopniowo: początkowo obejmie ok. 10 proc. przejść granicznych, a w ciągu sześciu miesięcy od daty uruchomienia rejestracja danych ma objąć wszystkie przejścia.
EES będzie przetwarzać dane osobowe niezbędne do identyfikacji podróżnych i rejestrowania ich przekroczeń granicy, w tym imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, daty wjazdu i wyjazdu, a także dane biometryczne – wizerunek twarzy i odciski palców. Ze względu na szczególnie wrażliwy charakter tych informacji kluczowe znaczenie ma zapewnienie osobom fizycznym możliwości skutecznego korzystania z przysługujących im praw oraz utrzymanie wysokiego poziomu nadzoru nad przetwarzaniem danych.
Przetwarzanie danych w EES odbywa się w ramach dwóch reżimów ochrony danych osobowych. W odniesieniu do działań organów granicznych i migracyjnych stosowane jest ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO), natomiast przetwarzanie danych do celów zapobiegania i zwalczania przestępczości odbywa się zgodnie z dyrektywą (UE) 2016/680 (tzw. DODO), wdrożoną w Polsce ustawą o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i ze zwalczaniem przestępczości.
Ochrona danych osobowych pozostaje prawem podstawowym, którego poszanowanie jest integralnym elementem funkcjonowania Systemu Wjazdu/Wyjazdu. Osoby, których dane są przetwarzane w EES, mają prawo dostępu do swoich danych, ich sprostowania, uzupełnienia lub usunięcia, a także ograniczenia przetwarzania. Organy przetwarzające dane – takie jak straż graniczna, służby migracyjne czy, w określonych przypadkach, organy ścigania – są zobowiązane do zapewnienia skutecznych mechanizmów realizacji tych praw.
W Polsce nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych w EES sprawuje Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. System objęty jest także unijnym mechanizmem skoordynowanego nadzoru, w ramach którego współpracują krajowe organy ochrony danych i Europejski Inspektor Ochrony Danych. Kooperacja ta odbywa się w ramach Komitetu Skoordynowanego Nadzoru, który służy wymianie informacji, wzajemnej pomocy przy kontrolach, analizie wspólnych problemów interpretacyjnych i praktycznych oraz opracowywaniu wspólnych zaleceń. Komitet wspiera również działania na rzecz podnoszenia świadomości w zakresie praw osób, których dane są przetwarzane w systemie EES.
