Mechanizm oceny wdrażania dorobku Schengen: przyszła kolej na Polskę, więc i na UODO
Instytucje publiczne, w tym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych przechodziły w kwietniu 2024 r. cykliczną ocenę tego, jak wdrożyły i stosują ochronę danych osobowych w ramach dorobku Schengen.
Strefa Schengen jest jednym z najważniejszych osiągnięć Unii Europejskiej. Dzięki niej ludzie mogą podróżować bez kontroli na granicach wewnętrznych, a obrót towarami i usługami jest łatwiejszy. Współpraca w ramach Schengen rozpoczęła się 14 czerwca 1985 r. wraz z podpisaniem „układu z Schengen” przez pięć państw. UE cały czas pracuje nad takim funkcjonowaniem obszaru bez kontroli na granicach wewnętrznych, który zwiększałby poczucie wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi. Musi przy tym uwzględniać nową rzeczywistość i wyzwania odmienne od tych
sprzed 40 lat.
Na system Strefy Schengen składają się nie tylko środki na granicach zewnętrznych i środki wyrównawcze (wspólna polityka wizowa, współpraca policyjna, polityka dotycząca powrotów
i System Informacyjny Schengen). Równie ważny jest solidny mechanizm oceny i monitorowania, dotyczący ochrony danych osobowych[1] i poszanowania innych praw podstawowych.
System mechanizmu oceny Schengen, któremu w tym roku podlega Polska, zbudowany jest tak, by wymogi Strefy spełniali wszyscy partnerzy. Niedociągnięcia w jednym państwie członkowskim mogą mieć wpływ na wszystkie pozostałe państwa, a w konsekwencji – stwarzać zagrożenie dla całej strefy Schengen.
Unia Europejska osiąga to przy pomocy bezstronnych i obiektywnych ocen, które umożliwią zidentyfikowanie niedociągnięć w zakresie praktycznego stosowania przepisów.
Zgodnie z rozporządzeniem 2022/922[2] za organizację procesu odpowiada Komisja Europejska.
To ona informuje o wynikach ocen Parlament Europejski i parlamenty narodowe.
Komisja przeprowadza oceny wspólnie z ekspertami z państw członkowskich i przy wsparciu ze strony organów i jednostek organizacyjnych Unii (zgodnie z art. 70 TFUE). Właśnie to partnerskie podejście czyni ocenę skuteczną i wzmacnia wzajemne zaufanie.
Eksperci z państw członkowskich sprawdzają czynności osób na równorzędnych stanowiskach, wskazując rozwiązania i wzywają do podejmowania działań, jeśli państwo członkowskie ich nie wdraża. Ponadto w proces podejmowania decyzji włączona jest Rada UE, która przyjmuje zalecenia na wniosek Komisji.
[1]Głównymi aktami ustawodawczymi mającymi zastosowanie w dziedzinie ochrony danych osobowych, są ogólne rozporządzenie o ochronie danych oraz dyrektywa o ochronie danych w sprawach karnych w połączeniu ze szczegółowymi przepisami dotyczącymi ochrony danych zawartymi w dorobku prawnym Schengen dotyczącym Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) i Wizowego Systemu Informacyjnego (VIS).
[2] Rozporządzenie Rady (UE) 2022/922 z dnia 9 czerwca 2022 r. w sprawie ustanowienia i funkcjonowania mechanizmu oceny i monitorowania w celu weryfikacji stosowania dorobku Schengen oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1053/2013, Dz.U. UE L 160 z 15.6.2022, str. 1—27
