AEPD i Europejski Inspektor Ochrony Danych omawiają wyzwania w zakresie ochrony danych związane z przetwarzaniem neurodanych
Hiszpańska Agencja Ochrony Danych (AEPD) i Europejski Inspektor Ochrony Danych (EIOD) opublikowali wspólny raport analizujący wyzwania związane z przetwarzaniem neurodanych dla praw i wolności osób fizycznych. Dokument, który analizuje to pojawiające się zjawisko, zawiera przegląd neurodanych i ocenia ich wpływ na prywatność i ochronę danych osobowych, w tym analizę konkretnych przypadków.
Raport określa, w jaki sposób niektóre zastosowania neurodanych mogą znacząco ingerować w podstawowe prawa i wolności jednostek, proponując jednocześnie analizę potrzeby stworzenia nowych praw człowieka, takich jak neuroprawa.
Ostatnie postępy w neurotechnologii umożliwiają pojawienie się rosnącej liczby połączonych urządzeń, które monitorują aktywność mózgu w różnych celach. Mózg odgrywa kluczową rolę między innymi w ludzkich zdolnościach poznawczych, decyzjach, emocjach i zachowaniach. W raporcie wyjaśniono, że techniki obrazowania mózgu zostały pierwotnie opracowane w kontekście medycyny klinicznej i badań neurobiologicznych, okazując się skuteczne w różnych metodach leczenia.
Jednak w ostatnich latach obserwuje się trend w kierunku zastosowań związanych z marketingiem. Na przykład do pomiaru reakcji ludzkiego mózgu na reklamy lub produkty w celu badania, analizowania i przewidywania zachowań konsumentów.
Neurotechnologie zostały również wykorzystane w urządzeniach do noszenia na ciele do szeregu codziennych czynności, takich jak edukacja i rozrywka. Ponadto implanty mózgu oferują możliwość wpływania na aktywność mózgu ludzi i jej zmiany. Ta dostępność, wraz z możliwościami sztucznej inteligencji w zakresie łączenia danych z różnych źródeł, może znacząco ingerować w podstawowe prawa i wolności.
Raport analizuje, co wiąże się z przetwarzaniem neurodanych w różnych kontekstach i na przykładach przypadków użycia, takich jak środowisko edukacyjne lub gry wideo, a także zagrożenia stwarzane przez niektóre z nich. Następnie określono wymogi i zasady ochrony danych, których należy przestrzegać przy przetwarzaniu tego rodzaju danych osobowych, które często stanowią szczególne kategorie danych (np. dane biometryczne lub dane dotyczące zdrowia). Co do zasady, przetwarzanie szczególnych kategorii danych jest zabronione, z zastrzeżeniem wyjątków w pewnych okolicznościach. Tam, gdzie jest to dozwolone, przetwarzanie neurodanych musi być zgodne ze wszystkimi innymi wymogami i zasadami ochrony danych, takimi jak proporcjonalność, dokładność, przejrzystość i uczciwość.
W raporcie stwierdzono, że osoby rozważające przetwarzanie neurodanych powinny zawsze brać pod uwagę inwazyjny charakter przetwarzania neurodanych i dokładnie ocenić, czy zamierzony cel w pełni uzasadnia to „niezwykle inwazyjne i wrażliwe przetwarzanie danych, które dotyka najbardziej intymnego aspektu życia ludzi”. Ponadto podkreśla, że kluczowe jest przeprowadzenie dogłębnej analizy neurodanych i ocena wpływu ich przetwarzania na prawa podstawowe, w tym potrzebę stworzenia neuropraw.
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej wyraźnie uznaje podstawowe prawo do integralności psychicznej (art. 3), jako jeden z przejawów podstawowego prawa do godności ludzkiej (art. 1), które jest również podstawą prawa do prywatności i ochrony danych osobowych (art. 7 i 8 Karty).
Agencja ustanowiła wśród swoich strategicznych kierunków promowanie regulacji przetwarzania neurodanych i powiązanych z nimi neuropraw, zwłaszcza w dziedzinie usług skierowanychdo nieletnich.
